Vekesdyret: Empis stercorea

Empis (Xanthempis) stercorea L., 1761. Frå wikipedia.

Xanthempis Bezzi, 1909 er ei underslekt av danseflugeslekta Empis, og omfattar over 50 artar i Europa, Nord-Afrika og Japan (Chvála 1994, Daugeron 1997, 2009). Gruppa er lett å kjenna att på den gule grunnfargen, den nesten hårlause ryggen og dei lange tredjesegmenta til antennene (Chvála 1994). Dei utmerker seg mellom danseflugene som ei av særs få grupper som parar seg med fast grunn under føtene heller enn i flukt (Chvála 1994). E. (X.) trigramma Wiedemann, 1822 parar seg til dømes helst på brennesler (Urtica dioica) og giftkjeks (Conium maculatum), oftast mindre ein 1 m over bakkenivå (Preston-Mafham 1999).

Empis (Xanthempis) stercorea L., 1761 er den vanlegaste av desse artane i Nord-Europa, og finst frå Italia og nord til Lappland og Nord-Noreg (Chvála 2004). Eg har fleire dyr av båe kjønn i samlinga mi, alle samla av Petter Jordan ved Strandsvatnet i Evenes kommune, Nordland.

Referansar
Chvála, M. (1994). The Empidoidea (Diptera) of Fennoscandia and Denmark. III. Genus Empis. Fauna Entomologica Scandinavica, 29, 1-187
Chvála, M. (2004). Fauna Europaea: Empididae. Tilgjengeleg frå www.faunaeur.org (vitja 10.sep.2010)
Daugeron, C. (1997). Découverte du sous-genre Xanthempis bezzi en Afrique du Nord et description de trois espèces nouvelles (Diptera : Empididae). Annales de la Société entomologique de France, 33 (2), 155-164
Daugeron, C. (2009). Two new species of Xanthempis Bezzi (Diptera, Empididae, Empidinae) endemic to the Pyrenees. Zootaxa, 2087, 59-64
Preston-Mafham, K.G. (1999). Courtship and mating in Empis (Xanthempis) trigramma Meig., E. tessellata F. and E. (Polyblepharis) opaca F. (Diptera: Empididae) and the possible implications of `cheating' behaviour. Journal of Zoology, 247, 239-246

Vekesdyret: Empis tessellata

Hann av Empis tessellata Fabricius, 1794. Foto: Gunnar Kvifte

Empis (Euempis) tessellata Fabricius, 1794 er ein stor art dansefluge som er vanleg i Europa nord til Nordland og sør til Middelhavskysten. I Skandinavia flyg dei frå mai til august, med flest eksemplar funne i juni og byrjinga av juli (Chvála 1994). Det avbilda eksemplaret vart funne på Arboretet på Milde den 27. mai i år, og er ein hann. Dersom nokon meiner bakkroppen ser ut til å vera i ein unaturleg vinkel, kjem dette av at han delvis braut av under bestemminga.
 

E. tessellata lever som vaksen stort sett av nektar, sannsynlegvis er dette ein av grunnane til at dei har slike lange snablar. Dyra vitjar mange ulike slags blomar, men særleg skjermplanter som hundekjeks Anthriscus sylvestris. Larva lever i jord- og strølaget, og et helst andre insektlarver (Hobby & Smith 1962).
 

Som mange andre artar i familien Empididae har E. tessellata ein interessant kurtise. Hannane dansar svermar – flygande dansegrupper som flyg over buskar og tre for å trekka til seg hoer. For å para seg krevjer ho som regel eit byttedyr hannen har fanga i forkant; storleiken på dette byttet er sannsynlegvis viktig for kor lenge hannen får lov til å halda på med ei einskild ho (Cumming 1994). E. tessellata fangar bytte som er like stort som seg sjølv eller noko større, men som oftast er det mindre tovenger som står på menyen. I følgje Parmenter (1951) er det vanlegaste byttet hårmyggen Bibio marci L.

Referansar:
Chvála, M. (1994). The Empidoidea (Diptera) of Fennoscandia and Denmark. III. Genus Empis. Fauna Entomologica Scandinavica, 29, 1-187.
Cumming, J.M. (1994). Sexual selection and the evolution of dance fly mating systems (Diptera: Empididae: Empidinae). Canadian Entomologist, 126, 907-920
Hobby, B.M. & Smith, K.G.V. (1961) The bionomics of Empis tessellata F. (Dipt., Empididae). Entomologist's Monthly Magazine, 97, 2-10
Parmenter, L. (1951). Notes on the genus Empis (Dipt., Empididae) in Britain. Entomologist's Monthly Magazine, 87, 41-44