Vekesdyret: Lutzomyia longipalpis (Lutz & Neiva, 1912)

Lutzomyia longipalpis (Lutz & Neiva, 1912) syg blod. Frå wikipedia

I tillegg til dei lodne og harmlause små pelsdyra eg jobbar med finst det òg sommarfuglmygg som er økonomisk viktige. Sandmygg, underfamilien Phlebotominae, er gjenstand for stor forskingsinnsats i tropiske land sidan dei kan spreie fleire slags smitte; til dels av særs farlege sjukdomar.

Lutzomyia er ei Sør-Amerikansk slekt som omfattar om lag 400 artar i Sør-Amerika og sørlege delar av Nord-Amerika (Beati et al. 2004). Berre litt i overkant av 30 av artane er dokumenterte smitteberarar, men alle syg dei blod. Dei er naudvendige mellomvertar i livssyklusen til den parasittiske protozoen Leishmania, som forårsakar sjukdomen Leishmaniasis i fleire virveldyr. Ein forenkla versjon av denne livssyklusen er:

1) Lutzomyia stikk ein vert, og Leishmania kjem inn i blodomløpet til verten gjennom myggen sitt spytt
2) Immunsystemet til verten går til angrep på Leishmania ved å omslutta dei i makrofag-celler ("ete-celler", celler i blodet som tek opp framandlekamar).
3) Leishmania parasitterar makrofagane og formeirar seg. I denne prossessen kan han gjera stor skade på verten, delvis avhengig av kva for Leishmania-art det er.
4) Når vertsorganismen igjen vert biten av ein Lutzomyia bryt små Leishmania ut or makrofagane og slår seg til i tarmen til myggen. Her formeirar deg seg att, men utan å skade verten - avkommet skal nemleg ut i spyttet til myggen og la seg overføra til nye vertar.


Ein av vertane Leishmania kan gjera stor skade i er mennesket. Lutzomyia longipalpis er ein av mange sandmygg-artar som kan overføra denne parasitten til folk, sjølv om han ser ut til å foretrekka kveg og sauar (Morrison et al. 1993). Ubehandla leishmaniasis er opp til 100% døydeleg, og over 12 millionar menneske reknast å vera smitta med sjukdomen (WHO 2011).

Dei blodsugande sandmyggane i den gamle verda ber andre slags smitte og høyrer først og fremst til i slektene Phlebotomus og Sergentomyia. Eg har nokre sandmygg i prøvene mine frå Uganda, men sidan eg ikkje er heilt sikker på slektsklassifiseringa til sandmygg har eg ikkje sett så nøye på dei.

Referansar:
Beati, L., Cáceres, A.G., Lee, J.A. & Munstermann, L.E. 2003. Systematic relationships among LutzomyiaInternational Journal of Parasitology, 34, 225-234
Morrison, A.C., Ferro, C. & Tesh, R.B. 1993. Host preferences of the sand fly Lutzomyia longipalpis at an endemic focus of American Visceral Leishmaniasis in Colombia. American Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 49, 68-75 sand flies (Diptera: Psychodidae) of Peru and Colombia based on the analysis of 12S and 28S ribosomal DNA sequences. 
WHO, 2011. Leishmaniasis. Tilgjengeleg frå http://www.who.int/leishmaniasis/en/index.html